IELTS hay CELPIP? Kinh nghiệm từ người từng được 7.5 IELTS và 10 CELPIP

Cập nhật 6/11/2026

Mình từng thi IELTS Academic được 7.5 overall, nhưng Writing và Speaking đều dừng ở 6.5. Sau đó mình chuyển sang CELPIP, ôn một tháng và được trung bình CLB 10, trong đó Speaking 10, Writing 9. Vào các nhóm định cư mình thấy rất nhiều bạn kẹt đúng chỗ này, Listening với Reading đã 8 mà Writing, Speaking cứ 6.5 hoài, thậm chí 8.5 ba kỹ năng mà riêng Writing 6.5, thi ba lần, phúc khảo cũng không lên. Trong quá trình tìm hiểu thi CELPIP, mình đọc khá nhiều chia sẻ của người đã thi cả hai bài, nên bài này mình so sánh từng phần của hai bài thi, gộp cả trải nghiệm của mình lẫn những gì mình đọc được, có đối chiếu với tiêu chí chấm chính thức của hai bên.

Trước hết bạn cần biết định cư Canada chỉ nhận IELTS General, không nhận Academic. Listening và Speaking của hai bản IELTS giống nhau, còn Reading và Writing bản General dùng bài đọc, đề viết gần đời sống hơn. Điểm IELTS phải quy đổi sang CLB, muốn CLB 9 cần Listening 8.0, Reading, Writing, Speaking 7.0, muốn CLB 10 cần 8.5, 8.0, 7.5 và 7.5. Vậy nên Writing hay Speaking 6.5 thì kỹ năng đó chỉ được CLB 8, và hồ sơ của bạn không còn tính là CLB 9 cả bốn kỹ năng nữa, dù ba kỹ năng kia cao cỡ nào. CELPIP thì điểm chính là mức CLB, được 9 là CLB 9, không có nửa điểm.

Speaking: đề khó hơn nhưng chấm dễ thở hơn

Về dạng đề thì CELPIP khó hơn IELTS rõ. Tám task là tám kiểu nói khác nhau: khuyên người khác, kể trải nghiệm, tả tranh, đoán chuyện sắp xảy ra, so sánh rồi thuyết phục, xử lý tình huống khó, nêu quan điểm và tả một tình huống lạ. Mỗi task có 30 đến 60 giây chuẩn bị, 60 đến 90 giây để nói, nói một mình trước máy, không có ai hỏi thêm hay gợi ý như giám khảo IELTS. IELTS Speaking 7.5 mà thi CELPIP chỉ được 7 vì không quen dạng đề cũng không hiếm, nên đừng nghĩ nói tốt là vào thi được ngay.

Còn về cách chấm thì CELPIP dễ thở hơn. Theo bảng mô tả điểm công khai của IELTS, muốn Speaking 7 bạn phải dùng được một số từ ít phổ biến và thành ngữ (less common and idiomatic items), dùng linh hoạt nhiều loại cấu trúc câu và phần lớn câu không có lỗi. Ở mức 6 thì bạn nói đủ ý, nghĩa vẫn rõ, nhưng câu phức còn hay sai và chưa linh hoạt. Nhiều bạn kẹt 6.5 là vì vậy, nói rõ ràng, đúng ý mà vẫn không qua được 7 vì thiếu từ "xịn" với câu phức. Bên CELPIP, Speaking chấm bốn mục là nội dung và mạch lạc, từ vựng, độ dễ nghe (listenability) và mức độ hoàn thành task. Ở mục từ vựng, câu người chấm phải trả lời là vốn từ của bạn rộng tới đâu và bạn có dùng nó một cách tự nhiên không. Ở mục dễ nghe thì là câu trả lời của bạn có dễ nghe, dễ hiểu không, còn mục cuối xét luôn giọng điệu có hợp tình huống không. Theo mình, nói tiếng Anh tự nhiên, rõ ràng, làm đúng việc task yêu cầu là đã ăn điểm cao, không cần nhồi từ khó.

Bản thân mình IELTS Speaking 6.5 mà CELPIP được 10, trong khi mình không dùng từ nào cao siêu, chỉ luyện cho quen từng task và có sẵn khung trả lời cho mỗi task. Người thi CELPIP ba lần, IELTS hai lần cũng thấy Speaking CELPIP khó hơn nhưng chấm rộng tay hơn. Mỗi bài nói CELPIP được 3 đến 5 người chấm độc lập, còn IELTS thì chỉ có một giám khảo ngồi trước mặt bạn. Nói với máy cũng đỡ run hơn nói với người, mấy người được 12 Speaking đều nói vậy.

Writing: viết rõ, đúng giọng là được điểm

CELPIP có hai bài, một email và một bài trả lời khảo sát (chọn một trong hai phương án rồi giải thích), mỗi bài 150–200 từ trong khoảng 26–27 phút, gõ trên máy. IELTS General cũng hai bài trong 60 phút, một lá thư từ 150 từ và một bài essay từ 250 từ, đề essay nặng tính học thuật hơn.

Cách chấm cũng giống Speaking. IELTS Writing muốn 7 thì bảng mô tả điểm đòi bạn dùng được từ ít phổ biến, biết văn phong và cách kết hợp từ (collocation), dùng nhiều loại câu phức và có nhiều câu không lỗi. CELPIP chấm bốn mục là nội dung và mạch lạc, từ vựng (lại là câu hỏi bạn có dùng từ tự nhiên không), độ dễ đọc (chia đoạn, từ nối, ngữ pháp, chính tả) và mức độ hoàn thành task (đủ ý, đúng giọng, đủ số từ). Đề CELPIP là viết email cho hàng xóm, cho quản lý, góp ý cho khu mình ở, nên bài viết rõ ý, đúng giọng, đọc thấy tự nhiên là được điểm cao. Mình được Writing 9. Một giáo viên tiếng Anh kẹt Writing CLB 8 bên IELTS, chuyển sang CELPIP thì lên CLB 10. Người được 12 Writing thì khuyên đừng học cả trăm từ "xịn" trên mạng, chỉ chọn 4, 5 từ nối rồi dùng cho thật quen, vì từ mình không quen đặt vào câu nghe rất kỳ. Mỗi bài viết CELPIP được 4 đến 6 người chấm. Làm CELPIP thì bạn nên chừa vài phút cuối mỗi bài để đọc lại, sửa lỗi ngữ pháp cơ bản trước khi nộp.

Reading: CELPIP bắt suy luận nhiều hơn

Phần này CELPIP chưa chắc dễ hơn. Lần đầu làm thử Reading CELPIP mình chỉ được CLB 8. Reading IELTS có rất nhiều câu điền từ, hoàn thành câu, tóm tắt, ghi chú, bảng. Những câu này chỉ cần tìm keyword, dò đúng đoạn rồi chép từ trong bài ra. CELPIP thì toàn chọn đáp án, và rất nhiều câu bắt bạn suy ra ý người viết, thái độ của nhân vật, hay đoạn nào chứa thông tin nào. Bạn nào học IELTS Reading tới 8+ sẽ thấy multiple choice là dạng khó nhất, vì phải hiểu bài, tìm keyword thôi thì không đủ. Reading CELPIP gần như toàn kiểu câu đó. Nếu bạn đang quen dò keyword bên IELTS, hãy tập đọc hiểu cả đoạn và tự hỏi người viết muốn nói gì trước khi chọn đáp án.

CELPIP làm trên máy nên không gạch chân trong bài được như khi làm IELTS trên giấy. Nếu bạn quen gạch keyword, hãy làm thử một bài Reading CELPIP trên máy trước khi đăng ký để xem mình có quen không.

Listening: giọng quen tai nhưng câu hỏi chỉ đọc một lần

Giọng đọc CELPIP là giọng Bắc Mỹ, chủ yếu Canada, ai đang sống ở đây nghe khá quen tai, còn IELTS có cả giọng Anh, giọng Úc. Đề CELPIP cũng toàn chuyện đời sống ở Canada, chỗ làm, nhà ở, hàng xóm. Bù lại, Part 1 đến 3 câu hỏi chỉ đọc lên một lần, không in sẵn để đọc trước, mỗi câu có chừng 30 giây để chọn, còn Part 5 là video ba người nói nên phải nhớ ai nói gì. Bạn nên tập ghi chú nhanh theo từng người nói và tập chọn đáp án trong 30 giây. IELTS thì cho đọc câu hỏi trước và trả lời trong lúc nghe, nhưng có nhiều câu điền từ nên sai chính tả là mất điểm.

Vậy chọn bài nào

Nếu bạn cần CLB 9–10 cho Express Entry mà đang kẹt IELTS Writing, Speaking quanh 6.5, bạn nên thử CELPIP. Cũng có người thấy ngược lại, như người thi CELPIP ba lần ở trên, cuối cùng lại khuyên IELTS vì thấy IELTS hợp với mình hơn. Nếu bạn đã có Writing, Speaking 7 trở lên, nói chuyện trực tiếp tự tin hơn nói với máy, hay quen gạch chân trên giấy, thì IELTS có khi hợp hơn. Cách chắc nhất là làm thử trước khi đăng ký. CELPIP có 2 đề thử miễn phí trên trang chính thức, bạn làm một đề CELPIP với một đề IELTS là biết mình hợp bài nào.